Ο σκοτεινός, μακάβριος, υπέροχος Τιμ Μπάρτον


-στα λόγια ο Νίκος Σταϊκούλης

Ο Ψαλιδοχέρης, η Νεκρή Νύφη, ο Μύθος του Ακέφαλου Καβαλάρη είναι μόνο ελάχιστα από τα έργα που έχουν σημαδέψει την παιδική και εφηβική μας ηλικία, μέσα από την σκοτεινή ατμόσφαιρα και τον γοτθικό αφηγηματικό ρυθμό τους. Οι ιστορίες του σε τραβούν μέσα τους και σε εντάσσουν σε ένα κλίμα τόσο απροσάρμοστο όσο και οικείο, σε τρομοκρατούν και σε συγκινούν ταυτόχρονα, σε κάνουν τα ταυτίζεσαι και να στέκεσαι δίπλα σε ήρωες που δεν φανταζόσουν ποτέ ότι θα μπορούσες να αγαπήσεις. Ο λόγος για τον παράξενο και απίστευτο Τιμ Μπάρτον.

Βιογραφία


Γεννήθηκε στις 25 Αυγούστου του 1958 στο Μπέρμπανκ της Καλιφόρνια και σαν παιδί γοητευόταν από τις κλασσικές ταινίες τρόμου του Roger Corman. Πολύ σύντομα ανέπτυξε μια τάση προς το σχέδιο και εγγράφηκε στο Ινστιτούτο Τεχνών της Καλιφόρνια, όπου ειδικεύτηκε στα κινούμενα σχέδια. Το 1980, πάνω στην αποφοίτησή του, ξεκίνησε να δουλεύει σαν μαθητευόμενος animator για τα Walt Disney Studios, όμως μέσα σε ένα χρόνο βαρέθηκε τη δουλειά του και αποφάσισε να κάνει τα δικά του βήματα. Σιγά σιγά δημιούργησε το δικό του στυλ στο animation και έγινε παγκοσμίως γνωστός για τη δημιουργία εντυπωσιακών έργων που συνδυάζουν τη φαντασία με στοιχεία τρόμου.

Ο Τιμ Μπάρτον ήταν αρχικά παντρεμένος με μια Γερμανίδα καλλιτέχνη ονόματι Lena Gieseke, με την οποία όμως χώρισε μετά από δύο χρόνια. Αργότερα ανέπτυξε σχέση με τη γνωστή βρετανίδα ηθοποιό Έλενα Μπόναμ Κάρτερ, με την οποία απέκτησε μάλιστα και δύο παιδιά. Τόσο η ίδια όσο και ο Τζόνι Ντεπ, στενός φίλος και νονός των παιδιών του, είναι από τους αγαπημένους συνεργάτες του Μπάρτον, και πρωταγωνιστούν σε πληθώρα ταινιών που έχει δημιουργήσει.

Τα πρώτα βήματα


Μετά την αποχώρησή του από την πρώτη του δουλειά στα στούντιο της  Walt Disney, ο Μπάρτον κυκλοφόρησε το 1982 το βραβευμένο μικρού μήκους φιλμ «Vincent», που απέδιδε φόρο τιμής στο ίνδαλμα της παιδικής του ηλικίας, τον ηθοποιό Vincent Price.

Το 1984 δημιουργεί μια μοναδική εκδοχή της ιστορίας του Φρανκενστάιν, με το μικρό μήκους «Frankenweenie», στο οποίο ένα μικρό αγόρι, ο Victor Frankenstein προσπαθεί να επαναφέρει στη ζωή τον αγαπημένο του σκύλο, τον Sparky, μετά από ένα ατύχημα που του κόστισε τη ζωή. Ενθουσιασμένος από την ταινία, ο Paul Reubens αμέσως μετά ανέθεσε στον Μπάρτον τη σκηνοθεσία της ευρηματικής κωμωδίας «Pee-wee’s Big Adventure» (1985).

Η επιτυχία της τελευταίας έφερε νέες ευκαιρίες, όπως η ταινία «Beetlejuice» («Ο Σκαθαροζούμης») του 1988, που αναδείχθηκε για την οπτική του αρτιότητα και τη συνύφανση φαντασίας και τρόμου, ενώ  θεωρείται το πρωταρχικό έργο του Μπάρτον. Αμέσως μετά σχηματίζει τη δική του εταιρεία παραγωγής και σκηνοθετεί την υπερπαραγωγή του «Μπάτμαν» το 1989, με αξιόλογο καστ που καταφέρνει να αποτελέσει την πρώτη ταινία που απέσπασε 100 εκατομμύρια δολάρια τις πρώτες 10 μέρες της κυκλοφορίας της.

Τον επόμενο χρόνο δημιουργεί την παράξενη και συγκινητική ταινία «Edward Scissorhands» («Ο Ψαλιδοχέρης»), με πρωταγωνιστές τους Τζόνι Ντεπ και Γουαϊνόνα Ράιντερ, που αποθεώνεται ως μια κοινωνική σάτιρα και ταυτόχρονα ως μια απλή ιστορία αγάπης και μισαλλοδοξίας, ενώ το 1992 ξανά με ένα δυνατό καστ γυρίζει τη συνέχεια του Μπάτμαν, το «Ο Μπάτμαν Επιστρέφει». Αμέσως μετά, το 1993, ο Μπάρτον παράγει το μιούζικαλ κινουμένων σχεδίων «Tim Burton’s The Nightmare Before Christmas», γυρισμένο όλο με την επίπονη διαδικασία του stop-motion animation, έργο που επαινέθηκε από κριτικούς και αποτέλεσε εμπορική επιτυχία, ενώ ο ίδιος ο Μπάρτον καταξιώθηκε για την τεχνική του ικανότητα.

Αναγνώριση και κληρονομιά


Τα επόμενα χρόνια ο Μπάρτον βιώνει μερικές απογοητεύσεις, για τις ταινίες «Ed Wood» (1994) και «Mars Attacks!» (1996), οι οποίες παρά το καλό καστ ή τις καλές κριτικές, αποτυγχάνουν στο εμπορικό κομμάτι. Συνεχίζει, όμως, ακάθεκτος και το 1999 σκηνοθετεί μια αριστουργηματική κινηματογραφική εκδοχή του μύθου του Ακέφαλου Καβαλάρη ενώ το 2003 κυκλοφορεί το φανταστικό δράμα «Big Fish» («Απίθανες Ιστορίες»), το οποίο κερδίζει 4 υποψηφιότητες για Χρυσή Σφαίρα. Έπειτα, το 2005 γυρίζει το εμβληματικό «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας», αλλά και το υπέροχο stop-motion animation «The Corpse Bride» (Η νεκρή νύφη), το οποίο μάλιστα αποσπά και μια υποψηφιότητα για τα βραβεία Όσκαρ.

Συνεχίζοντας να ενδιαφέρεται για θέματα μακάβρια, το 2007 δημιουργεί άλλο ένα εμβληματικό μιούζικαλ, με τους αγαπημένους του Ντεπ και Μπόναμ Κάρτερ, το «Sweeney Todd: Ο Φονικός Κουρέας της Οδού Φλιτ», που εξυμνείται και κερδίζει μερικές υποψηφιότητες για Χρυσή Σφαίρα. Τα επόμενα χρόνια σκηνοθετεί και κυκλοφορεί κι άλλες αξιοσημείωτες ταινίες, όπως είναι η κινηματογραφική εκδοχή του «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» (2010), που αποτελεί μάλιστα και την πιο επιτυχημένη ως σήμερα ταινία του αλλά και μια από τις πιο εμπορικές όλων των εποχών.

Μάστορας στο τεχνικό κομμάτι και βαθιά επηρεασμένος από το έργο το Έντγκαρ Άλλαν Πόε, ο Τιμ Μπάρτον δημιούργησε ένα ολοκληρωτικά δικό του στυλ στο κινούμενο σχέδιο, και αναγνωρίζεται παγκοσμίως σαν δεξιοτέχνης του τρόμου και της φαντασίας, αλλά και σαν άριστος αφηγητής ιστοριών. Τα έργα του θυμίζουν πολλές φορές τις δικές μας παραδοσιακές παραλογές (βλ. του Νεκρού Αδελφού), μεταφέροντας ένα κλίμα τρομακτικό, υπερφυσικό και αφιλόξενο αλλά ταυτόχρονα και γοητευτικό,  συγκινητικό και ζεστό. Πέρα από τις κινηματογραφικές του δουλειές, έχει επίσης εκθέσει πάνω από 700 σχέδια, πίνακες και άλλα έργα τέχνης στο ΜοΜΑ της Νέας Υόρκης. Στα ελληνικά κυκλοφορεί η έκδοση του βιβλίου του «Ο Μελαγχολικός Θάνατος Του Στρειδάκη, και άλλες ιστορίες», από τις εκδόσεις Οξύ, το οποίο (προσωπικά θεωρώ) είναι πραγματικά, τόσο σχεδιαστικά όσο και αφηγηματικά, άρτιο.


«Για δώρο τα Χριστούγεννα
του πήραν νέα στολή
άσπρη, σιδερωμένη,
άνετη και ζεστή.

Δεν πέρασαν δέκα λεπτά,
για να την καμαρώσει,

με μαύρες λίγδες και βρομιές
την είχε ήδη λερώσει.»

-Τα καλύτερα Χριστούγενα του Κάπτεν Λίγδα,
απόσπασμα από το βιβλίο


#4 φράσεις του Τιμ που επιλέγει η {στίξη}:


«Η τρέλα ενός ανθρώπου είναι η πραγματικότητα ενός άλλου.»


«Όταν δεν έχεις πολλούς φίλους και δεν έχεις κοινωνική ζωή, κάπως αφήνεσαι να παρατηρείς τα πράγματα, κι όχι να κάνεις πράγματα. Υπάρχει μια περίεργη ελευθερία στο να μην σε αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σαν μέρος της κοινωνίας ή στο να μην χρειάζεται να εκπληρώνεις κοινωνικές υποχρεώσεις.»


«Οι ταινίες είναι μια ακριβή μορφή θεραπείας για μένα.»


«Αν είχες ποτέ εκείνο το αίσθημα της μοναξιάς, του να είσαι στην απ’ έξω, δεν σε αφήνει ποτέ πραγματικά. Μπορείς να είσαι χαρούμενος ή επιτυχημένος ή οτιδήποτε, αλλά αυτό το πράγμα μένει μαζί σου.»

#4 περιστατικά από τη ζωή του Μπάρτον που πιθανόν να μη γνώριζες


Παρά το ταλέντο του στα εικαστικά και τη δουλειά του για τον Μπάτμαν, ο Μπάρτον έχει δηλώσει: «Οποιοσδήποτε με γνωρίζει καλά, ξέρει πως δεν θα διάβαζα ποτέ ένα κόμικ.»


Για την πολύ σύντομη αποχώρησή του από την Disney έχει δηλώσει: «Αξίζει να πολεμάς για τα όνειρά σου. Γιατί να περάσεις τη ζωή σου πραγματοποιώντας τα όνειρα κάποιου άλλου;»


Τη δεκαετία του 1980, όσο δούλευε ακόμη για τη Disney, έγραψε ένα ποίημα με τίτλο “The Nightmare Before Christmas”, όταν παρακολούθησε μερικούς εργάτες να κατεβάζουν τον στολισμό του Halloween και να ετοιμάζονται για τα Χριστούγεννα. Αυτό το ποίημα έγινε η βάση για την ομώνυμη ταινία αργότερα.


Ο Μπάρτον κουβαλά σύνεργα μαζί του όπου πηγαίνει, επειδή πάντα σχεδιάζει τις φανταστικές του ιδέες. Έχει πολλά τετράδια για τα σκίτσα του, αλλά αν δεν έχει πρόσβαση σε ένα, θα χρησιμοποιήσει χαρτομάντηλα, πετσέτες ακόμα και τοίχους για να ζωγραφίσει.


*Προτεινόμενο βιβλίο: Ο Μελαγχολικός Θάνατος του Στρειδάκη

*Προτεινόμενη ταινία: Ο Ψαλιδοχέρης

*Προτεινόμενη μουσική: Corpse Bride Soundtrack

Πηγές: Biography | Wikipedia
-Φωτογραφίες από Pinterest

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s